و اما جايگاه مردمانى كه براى حساب زنده ميشوند ، بايستى آيهء : وَ نُنْشِئَكُمْ فِي ما لا تَعْلَمُونَ را نصب العين قرار داد كه : ما نه از صورت وجودى خود در معاد آگاهيم ، و نه از چگونگى جايگاه آيندهء خود ، بجز آنكه دربارهء بهشت و دوزخ در قرآن ياد شده است . و در توحيد صدوق « 1 » از جابر از حضرت باقر عليه السّلام است كه دربارهء آيهء : أَ فَعَيِينا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ بَلْ هُمْ فِي لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَدِيدٍ از آنحضرت سؤال كردم - فرمود : « جابر ، تأويل اين آيه چنانست كه : چون پروردگار بزرگ ، اين خلق و جهان را فانى كرد ، و اهل بهشت و دوزخ را در جايگاههاى خود جاى دارد ، از نو جهانى ديگر پديد آورد ، و آفريدگانى نه نر و نه ماده بيافريند كه او را پرستش كرده بوحدت و الهيتش اعتراف كنند ، و براى آنها زمينى غير از اين زمين و آسمانى بجز اين آسمان خواهد آفريد « 2 » . شايد تو چنان مىپندارى كه خدا از آغاز ، تنها اين جهان كنونى را آفريده ، و بشرى جز شما بوجود نياورده است ! نه چنانست بلكه پروردگار بزرگ ( هزار هزار ) يك ميليون عالم و يك ميليون آدم ، از آغاز بيافريد كه تو ( نسل كنونى ) از آخرين نسل اين تعداد ميباشى ، آرى اينان آدميانند » . نكته : در حديث گذشته كلمهء « هفت دسته آفريده از خاك زمين » گذشت و گمان ميرود عدد يك ميليون در اين حديث با عدد هفت چندان منافاتى ندارد . زيرا بقرينهء يك ميليون عالم - يعنى جايگاههاى زندگى - چنان مفهوم مىشود كه يك ميليون آدم نيز بر اين عوالم بخش شود ، نه آنكه در انحصار كرهء زمين ما

--> ( 1 ) - ابى رحمه اللّه قال حدثنا سعد بن عبد اللّه قال حدثنا محمد بن عيسى عن الحسن بن مجرب عن عمرو بن شمر عن جابر بن يزيد قال سئلت ابا جعفر عليه السّلام . ( 2 ) - « يوم تبدل الأرض غير الأرض و السماوات » .